T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı · Türkiye Diyanet Vakfı
Dijitalleşmiş kurban hizmet modeli · Pilot uygulama teklifi
Yeni bir kurban organizasyonu değil; mevcut kurban hizmetlerinin vatandaşın cebine taşınmış, uçtan uca izlenebilir yeni nesil modeli.
Güven Diyanet güvencesinde vekâletKolaylık tek platformda başvurudan teslimataDenetim her adım kayıtlı
UygulayıcıTürkiye Diyanet Vakfı
Yönetici özeti · yaklaşık 2 dakikalık okuma
1 Sorun
Kurban Bayramlarında kontrolsüz bireysel kesimler her yıl aynı sorunları üretiyor:
2026 bayramının yalnızca ilk gününde 13.513 kişi kurban keserken yaralandı. Resmî veri
2 Çözüm
Diyanet e-Kurban, vatandaşın kurban sürecini tek dijital platform üzerinden yönetmesini sağlar. Kesim lisanslı tesiste, vekâlet Diyanet güvencesinde, süreç uçtan uca izlenebilir.
3 Nasıl?
Başvuru→Ödeme→Vekâlet→Kesim planlama→Canlı takip→Bildirim→Soğuk zincir→Teslimat
4 Neden Diyanet?
5 Hedef
Önce sınırlı pilot: 2027 Kurban Bayramı'nda önerilen 3 ilde, 25.000 kurban payı. Proje hedefi Başarısı ölçüldükten sonra, pilot sonuçlarına bağlı olarak kademeli yaygınlaşma.
6 Karar
01 · Problem tam olarak nedir?
2025 Kurban Bayramı'nda 3,33 milyon kurban kesildi. Kesimin önemli bir kısmı hâlâ pazar yerlerinde, sokak aralarında ve ehil olmayan ellerle yapılıyor. Bunun bedeli her bayram acil servislerde ödeniyor.
02 · Talep ve boşluk
Şehirde yaşayan vatandaş her yıl vekâletle kesime daha çok yöneliyor. Bu ihtiyacı market zincirleri, vakıf ve dernekler fark etti; ancak bu organizasyonlarda kesimin dinî hükümlere ne ölçüde uygun yapıldığı kamuya açık biçimde izlenemiyor.
Milliyet · 23.02.2002
TEM otoyolu kenarındaki kesim alanı bir yıl sonra aynı görüntüyle yeniden manşette. Benzer haberler yirmi yılı aşkın süredir her bayram tekrarlanıyor.
“Son yıllara göre gözle görülür iyileşme var. Fakat medyaya yansıyan görüntülerin olmaması lazım. Türkiye'ye yakışmıyor.”
Prof. Dr. Ali Bardakoğlu, dönemin Diyanet İşleri Başkanı
Özel sektör bu boşluğu dolduruyor
Afişler 2020 kampanyalarından. 2026'da zincir marketler büyükbaş hissesini 34.950–36.450 TL'ye adrese teslimle satıyor (basın haberleri). Firma beyanına göre bir özel firma 20 yılı aşkın süredir online sipariş, SMS takibi ve soğuk zincirle eve teslim kurban hizmeti veriyor.
Online sipariş ve eve teslim özel sektörde çalışıyor; eksik olan, kesimin dinî usule uygunluğunu kamuya karşı güvence altına alan bir kurum. TDV bugün online bağış, SMS bildirimi ve kesim sertifikası sunuyor, ancak et ihtiyaç sahiplerine gidiyor. e-Kurban aynı güvenceyle vatandaşın kendi kurbanının etini de ona ulaştırır.
03 · Diyanet neden bu işe girmeli?
Kurban bir ibadettir. Vatandaşın vekâletini emanet edeceği yapının dinî güveni, teşkilatı ve tecrübesi birlikte gerekir. Bu dört unsur bugün Diyanet ve TDV'de zaten bir arada bulunuyor.
Vatandaşın vekâlet, kesim zamanı ve kurban ibadetinin usulüne uygunluğu konusunda güven duyduğu kurum.
Kurban hizmetleri Yönetmeliği'nin amacı, vatandaşın kurbanını dinî hükümlere uygun kesmesine veya vekâletle kestirmesine yardımcı olmaktır (md. 1).
81 il ve ilçelerde bulunan kurumsal yapı: müftülükler ve TDV şubeleri.
İl ve ilçe Kurban Hizmetleri Komisyonlarının sekretaryasını müftülükler yürütür (md. 9).
Online bağış, SMS ile kesim bildirimi ve kesim sertifikası bugün kullanılıyor; e-Kurban bu altyapının üzerine kurulur.
1993'ten bu yana 7,19 milyon hisse; 2026'da 882.044 hisse.Mevcut kapasite
Kamu kurumları, belediyeler, kesimhaneler ve lojistik aktörlerini aynı sistem içinde koordine edebilme kapasitesi.
Bakanlıklararası Kurban Hizmetleri Kurulu, Diyanet İşleri Başkanının veya görevlendireceği bir Başkan Yardımcısının başkanlığında toplanır (md. 5).
04 · Yeni bir teşkilat gerekiyor mu?
Her kurum kendi görev alanındaki işi yapmaya devam eder. e-Kurban bu görevleri tek kayıt, tek takip ekranı ve tek bildirim akışında birleştirir. Diyanet operasyonun tamamını tek başına yürütmez; güvenceyi ve koordinasyonu sağlar.
Türkiye Diyanet VakfıPlatformun işletilmesi, bedel tahsili, kurbanlık alımı, sözleşmeler, muhasebe ve raporYönetmelik md. 8 Mevcut görevDijital katman05 · Vatandaşın ve kamunun kazanımı
Bugüne-Kurban
Sürükleyerek karşılaştırın. Sol: kesim sonrası açık otopark alanı. Sağ: soğuk hava deposunda veteriner denetimi.
| Konu | Bugün | e-Kurban ile |
|---|---|---|
| Kurbanlık seçimiKolaylık | Pazarda günlerce bekleyiş, nakliye ve bakım yükü | Telefondan kurban payı seçimi; hisse küpe numarasıyla eşleşir |
| Kesim yeriDenetim | Park, bahçe, yol kenarı, geçici alanlar | Lisanslı et kesim tesisi |
| Kesimi yapanGüven | Acemi eller, kaçan hayvanlar, yaralanmalar | Belgeli kasap, veteriner hekim, din görevlisi |
| Dinî güvenceGüven | Özel organizasyonlarda izlenemiyor | Diyanet güvencesinde; vekâlet isimle okunur |
| HijyenDenetim | Açık havada parçalama, poşetle taşıma | 12–16 saat dinlendirme, vakumlu paket, +4 °C soğuk zincir |
| AtıklarDenetim | Kan, sakatat ve deriler açık alanda | Tesiste usulüne uygun bertaraf |
| ŞeffaflıkGüven · Denetim | Bireysel kesimde kayıt yok; özel organizasyonda firmaya göre değişir | Canlı takip, bildirim, kayıt |
Sağlık Bakanlığı: “Uygun koşullarda bir bakteri 12 saatte 16 milyara ulaşabilmektedir.” Et kesimden sonra hemen soğutulmalı, parçalandıktan sonra en fazla +4 °C'de tutulmalıdır.
06 · Vatandaş bundan ne kazanacak?
Vatandaş için süreç altı adımdır. Arka planda yürüyen bütün operasyon bu altı adımın sade kalması için tasarlanır.
Ankara'da büyükbaş hissesi seçer; etin üçte birini bağışa, kalanını eve ayırır.
UygulamaDijital vekâlet metnini okur ve onaylar; bedeli TDV Kurban Hesabı'na öder.
Vekâlet · ödemeKurban numarası TR-2027-ANK-014582, küpe numarası ve veteriner kontrolü bildirilir.
SMS“Kurbanınız kesim sırasında. Tahmini kesim 07:30–08:00.”
SMSYalnızca hissedarlara açık yayında vekâletin okunduğunu ve kesimi izler.
Canlı · yetkili erişimKesim saati, tesis ve kayıt bağlantısı “Kurbanım” ekranına düşer.
Bildirim · kayıtDinlendirme, parçalama, vakumlu paketleme; bağış payı ayrılır.
Tesis+4 °C'yi aşmayan araçla kapısına gelir; bağış payı ihtiyaç sahiplerine ulaştırılır.
Soğuk zincirkişi ise 2026 Kurban Bayramı'nın yalnızca ilk gününde kurban keserken yaralanıp sağlık kuruluşuna başvurdu. Resmî veri Ahmet Bey'in hikâyesi temsilî bir senaryodur.
07 · Kurban sahipleri kurbanlarını nasıl takip edecek?
Telefon ekranı tıklanabilir bir taslaktır. “Kurbanım” sekmesi örnek bir kaydı bayram sabahındaki hâliyle gösterir. Ödeme, bildirim ve yayın temsilîdir.
Niyet (vacip, adak, akika, şükür), tür ve önerilen pilot illerden biri.
Eve teslim, üçte biri bağış, tesisten teslim ya da tamamı bağış.
Vekâlet metnini okur, onaylar ve öder. Vekil Türkiye Diyanet Vakfı'dır.
Kurban numarası, durum, tahmini zaman, kesimhane, dokuz adımlı durum çizelgesi ve yetkili canlı yayın.
Takip ekranında “Sonraki aşama” düğmesi bayram günlerini hızlandırılmış olarak ilerletir.
Niyet
Kurban türü · tahmini bedel
Adak kurbanının eti ihtiyaç sahiplerine verilir; bu nedenle yalnızca bağış seçeneği açıktır. Uygulama, Din İşleri Yüksek Kurulu değerlendirmesine göre kesinleşecektir.
Et +4 °C'yi aşmayan araçlarla taşınır. Araç sıcaklığı takip ekranında görünür.
Prototipte ödeme alınmaz. Önerilen modelde bedel TDV'nin Kurban Hesabı'na ödenir (Yönetmelik md. 8).
Yayın yalnızca bu kurbanın hissedarlarına açıktır.
Yüzler maskelenirSıradaki kurbanlar · vekâlet okunuşu bu yayında08 · Vekâlet dinen nasıl güvenceye alınacak?
Vekâletin verildiği andan kesime ve vatandaşa bildirime kadar her halka kayıt altındadır. Dijital sistem vekâletin usulüne uygun yerine getirilmesini kolaylaştırır; ibadetin hükmünü belirlemez.
Kimliği doğrulanmış başvuru
Vekâlet metni ve onay zamanı kaydedilir
Niyet ve hissedar adları
Küpe numarası ↔ hissedarlar
Bayram namazından sonrasına planlanır
Hissedar adları görevli ekranında
Din görevlisi eşliğinde, isimler okunarak
Saat, hat, görevli, görüntü kaydı
SMS ve “Kurbanım” ekranı
Uygulama modeli, Din İşleri Yüksek Kurulunun değerlendirmesi doğrultusunda nihai hâline getirilecektir.
Kurulun değerlendirmesine sunulması önerilen başlıklar
Din İşleri Yüksek Kurulu, vekâletle kurban organizasyonları için “etlerin karıştırılmaması ve her hissedara kendisi adına kesilen hayvanın etlerinden verilmesi” gerektiğini belirtmiştir (fetva, 23.11.2022). e-Kurban'daki küpe–hisse eşleştirmesi bu esası karşılamak üzere tasarlanmıştır.
Bu sayfa fıkhî hüküm bildirmez; yukarıdaki başlıklar değerlendirme gündemi önerisidir.
09 · Mevzuat buna imkân veriyor mu?
Kurban Hizmetleri Yönetmeliği (RG 18.08.2002/24850) ile her yıl Resmî Gazete'de yayımlanan Kurban Hizmetlerinin Uygulanmasına Dair Tebliğ (2026: RG 24.04.2026/33233), e-Kurban'ın dayanacağı çerçeveyi büyük ölçüde kuruyor. Pilot bu çerçeve içinde, kurumlar arası protokollerle yürütülecek şekilde tasarlanmıştır.
| Konu | Dayanak | Durum | e-Kurban'da nasıl? |
|---|---|---|---|
| Görev alanı | Yön. md. 1, 7/b Tebliğ md. 5/1-ö | Dayanak mevcut | Başkanlık her yıl vekâletle kurban organizasyonu düzenler ve TDV ile işbirliği yapar. e-Kurban bu organizasyonun dijital kanalıdır. |
| Koordinasyon | Yön. md. 5, 6/a Tebliğ md. 4/1-e | Dayanak mevcut | Pilot, Başkan Yardımcısı başkanlığında toplanan Bakanlıklararası Kurban Hizmetleri Kurulu'nun gündemine alınır. Kurulun güncel üyeleri Tebliğ'de tanımlıdır. |
| Çevrim içi tahsilat | Yön. md. 8/A, 28 2860 s. K. md. 6 | Uygulamada var | TDV bedeli bugün de kartla çevrim içi tahsil ediyor ve izinsiz yardım toplama muafiyetine sahip (2005/9171 s. BKK). DİB fon tutmaz; muhasebe müfettiş denetimine açıktır. |
| Hayvan temini | Tebliğ md. 11/1 | Tasarımla karşılanır | Vatandaş internetten hayvan satın almaz, TDV'ye vekâlet verir. Hayvanları TDV, Komisyonlarca belirlenen satış yerleri ve işletmelerden temin eder. |
| Kesim yeri ve randevu | Yön. md. 21, 24 Tebliğ md. 12/1, 5/1-o | Dayanak mevcut | Kesim, Tarım ve Orman Bakanlığından onay belgesi almış kesimhanelerde yapılır. Tebliğ kesim yerlerinde randevu sistemini zaten öngörüyor. |
| Eve teslim | Yön. md. 8/A, 11/h Tebliğ md. 5/1-ı | Kurul kararıyla teyit | TDV organizasyonunun parçası olarak kurgulanır: Vakıf kurbanları kestirmek, değerlendirmek ve ilgili diğer işleri yürütmekle görevlidir; lojistik sözleşmeyle alınır. Md. 11/h eve gönderimi zaten öngörüyor. Yeni bir uygulama olduğu için Kurul kararıyla teyit edilir. |
| Kişisel veri ve yayın | KVKK md. 6/3-g, 10 | Tasarımla karşılanır | Kurban kaydı dinî inanca ilişkin özel nitelikli veridir. Yayın yalnızca ilgili hissedara açılır; çalışanların yüzleri gösterilmez. |
Hukuk birimlerinin görüşüne sunulacak üç başlık: eve teslimin TDV organizasyonu içinde verilmesinin Kurul kararıyla teyidi; KVKK md. 6/3-(g) dayanağının tek seferlik bağışçılar için yeterliliği (aksi hâlde açık rıza); vekâlet bedelinin 2860 sayılı Kanun karşısındaki niteliği. Madde metinleri ve kaynaklar Ek 4'tedir.
10 · Canlı yayın, ödeme ve kişisel veriler nasıl yönetilecek?
Sistem altı bileşenden oluşur. Dış sistemlerle entegrasyonlar fizibilite aşamasında değerlendirilir; pilot, en az bağımlılıkla çalışacak şekilde kurgulanır.
Başvuru, vekâlet, ödeme, “Kurbanım” takip ekranı
Kayıtlar, hisse eşleştirme, kapasite ve sıra planlama, işlem kayıtları
Kesim sırası, görevli ekranında vekâlet bilgisi, kesim onayı
Kesim hattı kameraları, yetkili erişim, kayıt
Rota, araç sıcaklığı, teslim onayı
Her kritik adımda vatandaşa bilgi
Gelecekte değerlendirilebilecek entegrasyonlar
Kesikli çerçeveli kalemler kesinleşmiş entegrasyon değildir; fizibilitede kurumlarla görüşülerek belirlenecektir.
11 · İlk pilot nasıl yapılacak?
Pilotla doğrula, ölç, geliştir, yaygınlaştır. İlk yıl sınırlı sayıda ilde, sınırlı sayıda kurban payıyla çalışılır; genişleme kararı ölçülen sonuçlara göre verilir.
En yüksek nüfus ve kentsel yoğunluk; kamusal alanda kesim ve yoğunluk sorununun en belirgin olduğu il.
Merkez teşkilata yakınlık; pilotun yakından izlenmesi ve karar alıcıların sahayı doğrudan görebilmesi.
Hayvancılığın güçlü olduğu, büyükşehir ölçeğinde bir il; farklı bir operasyon profilinde modelin sınanması.
Önerilen pilot iller kesinleşmiş karar değildir; tesis kapasitesi ve yerel koşullar fizibilitede değerlendirilerek belirlenecektir.
Teknik, fıkhî ve hukuki fizibilite; kesin bütçe
Kesimhane ve lojistik; platform geliştirme
Yük testleri; satış 16 Nisan'da açılır
Kesim, canlı takip, teslimat
Bayramdan sonraki iki ay içinde (md. 8)
12 · Başarı nasıl ölçülecek?
Genişleme kararı bu ölçütlerin sonucuna bağlıdır. Değerlendirme raporu bayramdan sonraki iki ay içinde üst yönetime sunulur.
| Başarı ölçütü | Nasıl ölçülür | Pilot hedefi · öneri |
|---|---|---|
| Başvuru sayısı | Satılan kurban payı | 25.000 |
| Zamanında kesim | Bildirilen zaman aralığında yapılan kesimlerin oranı | ≥ %90 |
| Canlı yayın erişimi | Yayına erişebilen hissedar ÷ talep eden hissedar | ≥ %95 |
| Teslimat süresi | Kesimden teslime geçen süre | ≤ 36 saat |
| Vatandaş memnuniyeti | Teslim sonrası kısa anket | ≥ %85 |
| Şikâyet oranı | Çözüme bağlanması gereken şikâyet ÷ sipariş | ≤ %2 |
| Operasyon maliyeti | Pay başına gerçekleşen maliyetin bütçeden sapması | ≤ %10 |
| Kesimhane kapasite kullanımı | Kullanılan ÷ ayrılan kesim kapasitesi | %70–90 |
| Lojistik başarı oranı | Zamanında ve +4 °C'de teslim edilen paket oranı | ≥ %98 |
| Sistem kesinti süresi | Bayram günlerinde toplam erişilemezlik | ≤ 30 dk |
Proje hedefi Hedef değerler öneridir; çalışma grubu tarafından fizibilitede kesinleştirilecektir.
13 · 81 ile nasıl yaygınlaştırılacak?
Her aşama bir önceki aşamanın ölçülen sonucuna bağlıdır. Aşağıdaki iller, pay sayıları ve etkiler hedef ve öngörüdür; kesin vaat değildir.
İstanbul, Ankara, Konya · 25.000 kurban payı hedefi
Pilot başarı ölçütleri karşılanırsa 30 büyükşehir · 150.000 pay öngörüsü
Gerekli tesis ve lojistik kapasitesi sağlanması hâlinde · 500.000 pay hedefi
Hesaplama yöntemi ve varsayımlar için Ekler: Rakamların dayanağı bölümüne bakınız.
14 · Projenin maliyeti nedir?
Model, TDV'nin mevcut vekâlet sistemi gibi kendi kendini finanse eder: hayvan, kesim ve teslimat bedelini vatandaş öder. Kurumlara düşen yük kurulum, tanıtım ve proje ekibidir. Tüm rakamlar tahminidir; kesin bütçe fizibilitede çıkarılacaktır.
Hayvan bedeli: 400 kg'lık sığır × TZOB'un 2026 ortalama canlı kilo fiyatı (411,19 TL) ÷ 7. Kesim ve parçalama: TZOB'un 2026 kasap ücretleri (hayvan başına 25–35 bin TL) ÷ 7. Teslimat ve işletme: tahmini. Karşılaştırma: 2026'da zincir market hissesi 34.950–36.450 TL; TDV yurt içi vekâlet bedeli 18.000 TL (et ihtiyaç sahiplerine).
Kurulum maliyeti kaba tahmindir: platform yazılımı, tesislerde canlı yayın donanımı, çağrı hattı, tanıtım (20.000 afiş, 200.000 broşür) ve proje ekibi.
15 · Sistem kötüye kullanılırsa ya da aksarsa ne olacak?
Her riskin karşılığı pilot tasarımına baştan yerleştirilir. Kitlesel yaygınlaşma, bu önlemlerin sahada çalıştığı görüldükten sonra gündeme gelir.
Dijital vekâlet ve hisse süreçlerinde usul tereddüdü.
ÇözümDin İşleri Yüksek Kurulu değerlendirmesi; model onaydan önce uygulamaya açılmaz.
Bayram sabahı kesim yoğunluğu ve gecikme.
ÇözümSınırlı pilot, tesis bazlı kapasite planlaması, yedek tesis.
Başvuru ve bayram sabahı trafik yükü, kesinti.
ÇözümYedekli altyapı, aşamalı yük testleri, kesimhanede çevrimdışı prosedür.
Soğuk zincirin kırılması, geç teslim.
ÇözümSözleşmede hizmet seviyesi (SLA) ve yaptırım, araç sıcaklık kaydı, izlenebilir teslimat.
Vatandaş, hissedar ve görüntü verilerinin korunması.
ÇözümKVKK uyumlu veri minimizasyonu, açık rıza, rol bazlı erişim.
Mahremiyet ve görüntülerin kötüye kullanılması.
ÇözümYetkilendirilmiş erişim, yüz maskeleme, kayıt ve saklama politikası.
Talebin tesis ve lojistik kapasitesini aşması.
ÇözümRandevu, il ve tesis kotası, sıra algoritması, bekleme listesi.
Olası bir aksaklığın kurum itibarına yansıması.
ÇözümPilot başarısı doğrulanmadan kitlesel lansman yapılmaması; kriz iletişim planı.
16 · Üst yönetimden bugün tam olarak ne isteniyor?
2027 Kurban Bayramı için sınırlı pilot modelinin hazırlanması.
İlgili Diyanet birimleri ve TDV temsilcilerinden bir çalışma grubu kurulması.
Teknik mimari, maliyet, mevzuat ve fıkhî süreçlerin değerlendirilmesi.
İlgili kamu kurumları, belediyeler, kesimhaneler ve lojistik paydaşlarla ön görüşmeler yapılması.
Bugün 81 il kararı istemiyoruz.
Kontrollü bir pilotu birlikte tasarlama kararı istiyoruz.
2027 Kurban Bayramı 16–19 Mayıs'tadır. Protokol, ihale ve test süreleri düşünüldüğünde kararların 2026 yılı sonuna kadar alınmasının pilotun yetişmesi için gerekli olduğu öngörülmektedir.
UygulayıcıTürkiye Diyanet Vakfı
Ek 1 · Hesaplama yöntemi ve varsayımlar
Sayfadaki her rakam beş etiketten birini taşır. Hiçbir tahmin veya senaryo gerçekleşmiş veri olarak sunulmamıştır.
| Rakam | Ne ifade eder | Etiket | Kaynak / yöntem |
|---|---|---|---|
| 13.513 | 2026 Kurban Bayramı'nın ilk gününde kurban keserken yaralanıp sağlık kuruluşuna başvuran | Resmî veri | Sağlık Bakanı açıklaması, AA, 27.05.2026 |
| 14.372 · ~16.000 | 2025 ve 2024 bayramlarının ilk gününde yaralanan | Resmî veri | Sağlık Bakanı açıklamaları, 07.06.2025 ve 16.06.2024 |
| 29.983 | 2023 bayramı boyunca kurban kesimi sırasında yaralanarak başvuran (83 ameliyat) | Resmî veri | Sağlık Bakanı açıklaması, 01.07.2023 |
| 3,33 milyon | 2025'te kesilen kurban (830 bin büyükbaş, 2,5 milyon küçükbaş) | Resmî veri | Tarım ve Orman Bakanı açıklaması, AA, 15.06.2025 |
| ≈ 8,3 / 1.000 | Kesilen her 1.000 kurbanlıkta acile başvuran | Tahmin | 29.983 ÷ 3.617.858 (2023 Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Orman Bakanlığı verileri) |
| ~200 milyar TL | 2026 kurban ekonomisi (192 milyar TL hayvan + 8,2 milyar TL kasap hizmeti) | Tahmin | TZOB bayram öncesi tahmini, 21.05.2026 |
| 882.044 | TDV'nin 2026'da vekâletle kestiği hisse | Mevcut kapasite | TDV açıklaması, 02.06.2026 |
| 6 ilde 8 tesis | TDV'nin 2026 yurt içi kesimlerini yaptığı tesisler | Mevcut kapasite | TDV açıklaması, 02.06.2026 |
| 7,19 milyon | TDV'nin 1993'ten bu yana vekâletle kestiği toplam hisse | Mevcut kapasite | TDV açıklaması, 02.06.2026 |
| 3 il · 25.000 | 2027 için önerilen pilot iller ve kurban payı | Proje hedefi | Proje önerisi; fizibilitede kesinleşecek |
| 30 il · 150.000 | 2028 büyükşehir aşaması | Proje hedefi | Pilot sonuçlarına bağlı öngörü |
| 81 il · 500.000 | 2029 hedefi | Proje hedefi | Kapasite sağlanması hâlinde; 2025'teki en fazla ~8,3 milyon kurban payının yaklaşık %6'sı |
| 36 saat | Kesimden teslime hizmet hedefi | Proje hedefi | Pilot başarı ölçütü |
| 285.714 | 2029'da sokak yerine tesiste kesilmesi öngörülen kurbanlık | Senaryo | 500.000 × (0,5 ÷ 7 + 0,5) |
| ≈ 2.368 | Yaralanmaların önlenmesine yıllık katkı | Senaryo | 285.714 × 29.983 ÷ 3.617.858 |
| 13,8 milyar TL | 2029 işlem hacmi | Senaryo | 500.000 × 27.650 TL (2026 fiyatlarıyla ortalama pay bedeli) |
| 29.400 TL | Teslimat dahil bir büyükbaş hissesinin bedeli | Tahmin | TZOB 2026 fiyatlarından hesaplama; maliyet bölümündeki kalemler |
| 40 milyon TL | Kurulum maliyeti | Tahmin | Kaba tahmin; fizibilitede kesinleşecek |
| 18.000 TL | TDV 2026 yurt içi vekâletle kurban bedeli | Resmî veri | TDV açıklaması, 20.04.2026 |
Siparişlerin yarısı büyükbaş hisse, yarısı küçükbaştır; 7 hisse bir büyükbaş eder. Yaralanmaların, amatör kesimden tesise taşınan kurbanlık sayısıyla orantılı azaldığı varsayılmıştır. Gerçek etki; kesimin il içindeki dağılımına, tesis yakınlığına ve vatandaş davranışına göre farklılaşabilir.
2026 bayramında fiilen kesilen kurban sayısı henüz açıklanmamıştır; oranlar 2023 verisiyle hesaplanmıştır. Kurban ekonomisi TZOB'un bayram öncesi tahminidir. Maliyet kalemleri 2026 fiyatlarıyladır; 2027 için güncellenmelidir.
Ek 2 · A4, yaklaşık 2 sayfa
Yönetici Bilgi Notu · Dijitalleşmiş kurban hizmet modeli · Pilot uygulama teklifi
Mevcut kurban hizmetlerini vatandaşın cebine taşıyan, başvurudan teslimata uçtan uca izlenebilir bir dijital model kurmak. Proje yeni bir kurban organizasyonu değil, Diyanet ve TDV'nin mevcut kapasitesinin dijital orkestrasyonudur. Üç ilke: güven, kolaylık, denetim.
Kontrolsüz bireysel kesimler güvenlik, hijyen, trafik, çevre, hayvan refahı ve yaralanma sorunları üretmektedir. 2026 bayramının ilk gününde 13.513 kişi kurban keserken yaralanmış (Sağlık Bakanlığı, resmî veri); 2023 bayramı boyunca 29.983 kişi acile başvurmuştur. Özel sektör online kurban ve eve teslim hizmeti sunmakta, ancak kesimin dinî usule uygunluğu kamuya açık biçimde izlenememektedir.
Başvuru → ödeme → vekâlet → kesim planlama → canlı takip → bildirim → soğuk zincir → teslimat. Kesim lisanslı tesislerde, vekâlet Diyanet güvencesinde yapılır; et +4 °C'yi aşmayan araçlarla taşınır.
Diyanet: dinî güvence ve koordinasyon (Yönetmelik md. 5, 7). TDV: platform, tahsilat, satın alma, muhasebe (md. 8). Tarım ve Orman Bakanlığı: veteriner denetimi ve küpe kaydı. Valilik ve belediyeler: il Kurban Hizmetleri Komisyonları (md. 9–10). Lisanslı kesimhaneler ve soğuk zincir firmaları: protokolle. Yeni teşkilat gerekmez. Dayanak: Kurban Hizmetleri Yönetmeliği md. 5–8, 11/h ve 2026 Kurban Tebliği; eve teslim için Kurul kararı, KVKK ve 2860 sayılı Kanun yönünden hukuk birimi görüşü alınacaktır.
Önerilen pilot iller: İstanbul, Ankara, Konya (fizibilitede kesinleşecek). Bayram: 16–19 Mayıs 2027. Hedef: 25.000 kurban payı. Satış bayramdan 30 gün önce açılır; operasyon yaklaşık 45 gün sürer. Büyükbaş hissesi için tahmini bedel teslimat dahil yaklaşık 29.400 TL'dir (2026 fiyatlarıyla).
Model varsayımlarına göre 2029 hedefinde yılda yaklaşık 2.368 yaralanmanın önlenmesine katkı sağlanabileceği öngörülmektedir (senaryo).
Bugün 81 il kararı istemiyoruz. Kontrollü bir pilotu birlikte tasarlama kararı istiyoruz.
Rakam etiketleri: resmî veri, mevcut kapasite, proje hedefi, tahmin, senaryo. Kaynaklar ve hesaplama yöntemi sunum sayfasının eklerinde yer almaktadır. Uygulama modeli, Din İşleri Yüksek Kurulunun değerlendirmesi doğrultusunda nihai hâline getirilecektir.
Ek 3 · Soru dizini
Kontrolsüz bireysel kesimlerin güvenlik, hijyen, trafik, çevre, hayvan refahı ve yaralanma sorunları. 2026 bayramının ilk gününde 13.513 kişi kurban keserken yaralandı (resmî veri).
İlgili bölüm →Vekâletin ve kesimin dinî usule uygunluğu konusunda güvence verebilecek kurum Diyanet'tir; bu alan bugün büyük ölçüde özel organizasyonlara kalmış durumda.
İlgili bölüm →Evet. Kurban hizmetleri Yönetmeliği'nin amacı, vatandaşın kurbanını dinî hükümlere uygun kesmesine veya vekâletle kestirmesine yardımcı olmaktır (md. 1).
İlgili bölüm →Büyük ölçüde evet. Vekâletle kurban organizasyonu (Yönetmelik md. 7/b, 8/A), onaylı kesimhanede kesim ve randevu sistemi (2026 Tebliği md. 12/1, 5/1-o) mevcut çerçevede; TDV çevrim içi tahsilatı bugün de yapıyor. Eve teslim TDV organizasyonu içinde md. 8/A'ya dayandırılır ve Kurul kararıyla teyit edilir.
İlgili bölüm →TDV 2026'da 882.044 hisse kesti ve yurt içi kesimleri 6 ilde 8 modern tesiste yaptı (mevcut kapasite). e-Kurban bu organizasyona dijital bir katman ekler.
İlgili bölüm →Hayır. Mevcut birimlerden bir çalışma grubu ve pilot ekibi yeterli; her kurum kendi görev alanında çalışmaya devam eder.
İlgili bölüm →Pazar, nakliye ve kesim yükünden kurtulur; vekâletinin usulüne uygun yerine getirildiğini bilir, kurbanını canlı takip eder, etini soğuk zincirle alır.
İlgili bölüm →Kurban hizmetlerinde dijital güven standardı, bugün özel organizasyonlara kalan alanda dinî rehberlik ve ölçülebilir hizmet verisiyle planlama imkânı.
İlgili bölüm →Mevcut Kurban Hizmetleri Kurulu (md. 5) ve valilik başkanlığındaki il ve ilçe Komisyonları (md. 9) üzerinden; belediyeler altyapı ve atık yönetiminde (md. 10).
İlgili bölüm →Et ve Süt Kurumu dahil onaylı, lisanslı kesimhanelerde, protokolle. Pilot tesislerinin kapasitesi fizibilitede belirlenecek.
İlgili bölüm →Sözleşmeli soğuk zincir firmalarıyla, +4 °C'yi aşmayan araçlarda; sıcaklık kaydı ve teslim bildirimiyle.
İlgili bölüm →Kesim hattındaki sabit kameralarla; yayın yalnızca kimliği doğrulanmış hissedarlara açık, yüzler maskeli, kayıt süresi KVKK'ya göre belirlenir.
İlgili bölüm →Dijital vekâlet, hisse eşleştirme, vekâlet bilgisinin görevliye aktarılması ve kayıt zinciriyle. Model, Din İşleri Yüksek Kurulunun değerlendirmesiyle nihaileşecek.
İlgili bölüm →Kurban kaydı dinî inanca ilişkin özel nitelikli veri kabul edilir. TDV bu veriyi KVKK md. 6/3-(g) ve gerektiğinde açık rızayla işler; veri minimizasyonu, rol bazlı erişim ve saklama süresi politikası uygulanır.
İlgili bölüm →Bedel TDV'nin Kurban Hesabı'na tahsil edilir (md. 8). TDV bugün de kartla çevrim içi tahsilat yapıyor ve izinsiz yardım toplama muafiyetine sahip (2005/9171 sayılı BKK). Ödeme TDV'nin sanal POS'una yönlendirilir, DİB fon tutmaz; iptal ve iade kuralları satıştan önce ilan edilir.
İlgili bölüm →“Kurbanım” ekranında kurban numarası, durum, tahmini zaman, kesimhane, dokuz adımlı durum çizelgesi ve yetkili canlı yayınla; her kritik adımda bildirim gelir.
İlgili bölüm →Hisse ve küpe eşleşmesi sistemde kilitli; tüm işlemler kayıt altında ve Başkanlık müfettişi denetimine açık (md. 28). Sahte site ve SMS'lere karşı tek resmî kanal duyurulur.
İlgili bölüm →Hayvan, kesim ve teslimat bedelini vatandaş öder; büyükbaş hissesi teslimat dahil yaklaşık 29.400 TL (tahmin, 2026 fiyatları). Kurulum için kaba tahmin 40 milyon TL; kesin bütçe fizibilitede.
İlgili bölüm →2027 Kurban Bayramı'nda (16–19 Mayıs) önerilen 3 ilde (İstanbul, Ankara, Konya), 25.000 kurban payı hedefiyle sınırlı pilot.
İlgili bölüm →On ölçütle: başvuru, zamanında kesim, canlı yayın erişimi, teslim süresi, memnuniyet, şikâyet, maliyet sapması, kapasite kullanımı, lojistik başarı ve sistem kesintisi.
İlgili bölüm →Pilot ölçütleri karşılanırsa 2028'de büyükşehirlere, gerekli kapasite sağlanırsa 2029'da 81 ile; her aşama değerlendirme raporuna bağlı.
İlgili bölüm →Pilot çalışma izni, çalışma grubu, teknik-fıkhî-hukuki fizibilite ve kurumlar arası ön görüşmeler. 81 il kararı değil, kontrollü bir pilotu birlikte tasarlama kararı.
İlgili bölüm →Ek 4
RG 18.08.2002, sayı 24850; değişiklik RG 20.09.2005, sayı 25942. Madde numaraları mevzuat.gov.tr'deki güncel metne göredir.
Madde 1 (Amaç). Dini amaçla veya kurban bayramında ibadet maksadıyla kurban kesmek isteyenlerin kurbanlarını dini hükümlere, sağlık şartlarına ve çevre temizliğine uygun olarak, hayvana en az acı verecek şekilde bizzat kesmelerine veya vekalet yoluyla kestirmelerine yardımcı olmak, kurban satılacak ve kesilecek yerleri belirlemek, kesim yapacak kişileri eğitmek.
Madde 5. Diyanet İşleri Başkanının veya görevlendireceği bir Başkan Yardımcısının başkanlığında, İçişleri, Sağlık, Tarım ve Köyişleri ve Çevre ve Orman Bakanlıkları ile Türkiye Diyanet Vakfı temsilcilerinden oluşan Bakanlıklararası Kurban Hizmetleri Kurulu, Diyanet İşleri Başkanlığının daveti üzerine ekseriyetle toplanır… Kurulun sekreterya görevini Başkanlık Din Hizmetleri Dairesi Başkanlığı yapar.
Yönetmelikteki bakanlık adları 2005'ten beri güncellenmemiştir. Kurulun güncel yapısı yıllık Tebliğ'de tanımlanır: “Kurul: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ile Türkiye Diyanet Vakfı temsilcilerinden oluşan Bakanlıklararası Kurban Hizmetleri Kurulunu” (2026 Tebliği md. 4/1-e). Örneğin Kurul, 28.03.2024'te Başkan Yardımcısı başkanlığında toplanarak 2024 hazırlıklarını görüşmüştür.
Madde 6/a. (Kurulun görevleri) Kurban kesim işlerinin düzenli bir şekilde yürütülmesi için alınması gereken tedbirlere dair kararları almak.
Madde 7/b. Her yıl kurban ibadetini yerine getirmek isteyen vatandaşlar için vekalet yoluyla kurban kesim organizasyonu düzenlemek ve bu hizmet için Vakıf ile işbirliği yapmak.
Madde 8/A-(b). Vekalet yoluyla kurban kestirmek isteyenlerden alınacak kurban ücretlerini tespit etmek, bedelini bankalarda açılan Kurban Hesabı aracılığıyla veya makbuz karşılığında merkez veya şubeler aracılığıyla tahsil etmek, kurbanları satın almak, usulüne uygun olarak kestirmek, değerlendirmek ve bu hizmetle ilgili diğer işleri yürütmek. (c) bendi: bayramdan sonraki iki ay içinde Başkanlığa rapor sunmak.
Madde 8/B. İl ve ilçelerde komisyonlarca yürütülen kurban kesme hizmetlerinde Vakıf, komisyon kararlarına göre elde edilecek gelir ve harcamaların muhasebesini yürütür ve bu amaçla Komisyon adına bankalarda kurban komisyonu hesabı açtırır.
Madde 9. İllerde vali veya vali yardımcısı, ilçelerde kaymakam başkanlığında; müftülük, sağlık, tarım, çevre birimleri, belediye ve TDV temsilcilerinden oluşan Kurban Hizmetleri Komisyonu; sekretarya müftülükte.
Madde 10/h. Park, cadde, sokak, meydan gibi umuma açık veya kurban kesimi için uygun olmayan yerlerde kurban kesimi yapılmaması için gereken kararları almak.
Madde 11/h. (Komisyonların yürüteceği hizmetler) İsteyenlerin, ücreti mukabilinde, kurbanlarını tamamen veya kısmen evlerine veya kurban sahibinin arzu ettiği yerlere gönderme hizmetini yapmak için gereken tedbirleri alırlar. Bunun için ihtiyaç duyulan sayıda personel ve vasıta görevlendirirler.
Madde 21. Kesim; kasaplığı meslek edinmiş ya da kurs bitirme belgesine sahip kişilerce, korkutmadan, ürkütmeden, en az acı verecek şekilde ve temizlik kurallarına uyularak yapılır.
Madde 24. Kurbanlık hayvanların kesimi Kurulca belirlenen özelliklere sahip kurban kesim yerlerinde yapılır; kan, sakatat ve atıklar hijyenik şartlara uygun bertaraf edilir.
Madde 25. Hayvanlar uygun vasıtalarla ve eziyet edilmeden taşınır; kötü muamele yasaktır.
Madde 26. Gerçek ve tüzel kişiler, Kurul ve Komisyon kararlarına uymak şartıyla bizzat veya vekalet yoluyla kurban kesebilir ve organizasyon yapabilir.
Madde 28. Vekâleten kurban kesimi hizmetlerine ilişkin muhasebe kayıtları ve harcama işlemleri Başkanlık müfettişlerince denetlenir.
2026 Yılı Kurban Hizmetlerinin Uygulanmasına Dair Tebliğ, RG 24.04.2026, sayı 33233. Aşağıdaki hükümler 2025 Tebliği'nde de aynı biçimde yer almaktadır.
Md. 4/1-e. Kurul: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ile Türkiye Diyanet Vakfı temsilcilerinden oluşan Bakanlıklararası Kurban Hizmetleri Kurulu.
Md. 5/1-ı. Kurbanlar, kesim yerlerinde kesilip parçalandıktan sonra etlerin hemen teslim edilmesi sağlanır, bu sağlanamadığında gerekli saklama koşulları oluşturulur.
Md. 5/1-o. Kesim yerlerinde kesimlerin daha düzenli yapılması, zaman kaybının ve karmaşanın önlenmesi, solunum yolu enfeksiyonları bulaşma riskini en aza indirmek için randevu sistemi uygulanır.
Md. 5/1-ö. “Vekâletle Kurban Organizasyonu” konusunda bilgilendirme yapılır.
Md. 11/1. Kurbanlık hayvanlar Komisyonlarca belirlenen kurban satış yerlerinde ve özel kurban kesimi yapılacak işletmelerde alınıp satılır; önceden belirlenen yerler dışında alım ve satıma müsaade edilmez.
Md. 12/1–2. Kurbanlık hayvanlar, Tarım ve Orman Bakanlığından şartlı onay/onay belgesi almış kesimhaneler ile Komisyonların belirlediği kesim yerlerinde, kasaplık veya kurs bitirme belgesi olanlarca kesilir. Cadde, sokak ve park gibi kamusal alanlarda kesim yapılamaz.
Birincil kaynaklardan derlenmiş ön değerlendirmedir; hukuki görüş yerine geçmez.
Kurul yapısı. Yönetmelik yürürlükte; tek değişikliği 2005'te yapılmıştır ve md. 5'teki bakanlık adları güncel değildir. Kurulun güncel üyeleri yıllık Tebliğ'de tanımlanır (2026 Tebliği md. 4/1-e). Kurul kararları ayrı belge olarak değil, Resmî Gazete'de yayımlanan yıllık Tebliğ'e yansıtılarak uygulanır.
Çevrim içi tahsilat. Yönetmelik md. 8/A-(b), bedelin “bankalarda açılan Kurban Hesabı aracılığıyla” tahsilini öngörür. TDV bugün kartla çevrim içi, 12 bankadaki tahsilat hesaplarıyla ve PTT aracılığıyla tahsilat yapmaktadır. TDV, 2860 sayılı Kanun md. 6 uyarınca izin almadan yardım toplayabilecek kuruluşlar arasındadır (2005/9171 sayılı BKK). Önerilen yapıda sanal POS'un üye işyeri TDV'dir; DİB platformu ödemeyi yönlendirir ve hiçbir aşamada fon tutmaz (6493 sayılı Kanun md. 12/2-ğ ile uyumlu). Açık soru: vekâlet bedelinin “yardım” mı “hizmet bedeli” mi sayılacağı.
Eve teslim. Ana dayanak md. 8/A-(b): Vakıf kurbanları “kestirmek, değerlendirmek ve bu hizmetle ilgili diğer işleri yürütmek”le görevlidir ve bu işleri kendi mevzuatına göre yürütür; lojistik hizmeti sözleşmeyle alınabilir. Md. 11/h eve gönderimi ücret karşılığı bir hizmet olarak öngörür, ancak görevi il ve ilçe Komisyonlarına verir; tamamlayıcı dayanaktır. Md. 26 (özel organizasyonlar) TDV için uygun görülmemiştir. TDV'nin bugünkü modeli bağış esaslı olduğundan hissedara teslim yeni bir uygulamadır; Kurul kararıyla teyit önerilir.
Gıda güvenliği. Kesim Bakanlıktan onaylı kesim yerlerinde yapılır (5996 sayılı Kanun md. 9/4; 2026 Tebliği md. 12/1). Nakilde et en fazla 7 °C, sakatat en fazla 3 °C'de tutulur (Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği md. 17); araçta ATP uygunluk belgesi veya bozulabilir gıda taşıma belgesi aranır. e-Kurban'ın +4 °C hedefi bu sınırlardan sıkıdır.
Kişisel veri. Kurban kaydı dinî inanca ilişkin özel nitelikli veri kabul edilmelidir (KVKK md. 6/1; Kurul kararı 2023/1356). TDV için dayanak md. 6/3-(g), tek seferlik bağışçılar için açık rıza yedeğiyle. Çalışan görüntüleri için md. 5/2 ve aydınlatma (md. 10); yayın yalnızca ilgili hissedara, kimlik doğrulamalı ve süreli bağlantıyla açılır.
Dinî esas. Din İşleri Yüksek Kurulu fetvası (23.11.2022): etlerin karıştırılmaması, her hissedara kendi adına kesilen hayvanın etinden verilmesi; deri ve sakatatın hissedara veya izniyle hayır kurumlarına ulaştırılması.